Druga wielka idea dotyczy techno- logii jako tworzywa. Dysponując technologią, możemy tworzyć znacz- nie więcej interesujących rzeczy, i tworząc je, możemy się znacznie więcej nauczyć. Dotyczy to szczegól- nie technologii cyfrowej: wszelkich komputerów, w tym na przykład ste- rowanego komputerowo lego. Trzecia idea to idea ostrej zabawy. Uczymy się i pracujemy najlepiej, gdy to nas cieszy. Ale „cieszy nas”, to nie znaczy „jest łatwe”. Najwięcej satysfakcji daje ostra zabawa (hard fun). Nasi sportowi bohaterowie pra- cują bardzo ciężko, by być najlepsi w swej dyscyplinie. Najskuteczniej- szego biznesmena cieszy ubijanie trudnych interesów. Czwarta idea to idea uczenia się jak się uczyć. Wielu uczniów wynosi ze szkoły przekonanie, że jedyny sposób uczenia się polega na tym, że ktoś cię musi nauczać. To jest przyczyna nie- powodzeń w szkole i w życiu. Nikt nie jest w stanie nauczyć cię tego wszystkiego, co musisz umieć. Mu- sisz sam wziąć odpowiedzialność za swoje uczenie się. Piąta idea: daj sobie czas odpowied- ni do zadania. Wielu uczniów wy- nosi ze szkoły przyzwyczajenie, że ktoś mówi im co pięć minut albo co godzinę: zrób to, zrób tamto, a teraz to. Jeśli ktoś nie dyktuje im, co mają Szósta idea, najważniejsza ze wszyst- kich: nie ma sukcesu bez niepo- wodzeń. Nic naprawdę ważnego nie działa od razu dobrze. Jedyną drogą do sukcesu jest staranne analizowanie, co i dlaczego nie funkcjonuje prawidło- wo. By odnieść sukces, musisz uwolnić się od strachu przed błędami. Siódma idea: praktykuj sam, co zale- casz uczniom. Uczymy się przez całe życie. Choć mamy bogate doświad- czenie pracy nad wieloma projekta- mi, każdy jest inny i zwykle realizując kolejny, nie potrafimy ze wszystkimi szczegółami z góry powiedzieć, jak to będzie działać. Bawi nas to, co robimy, ale wiemy, że czeka nas ciężka praca. Każda trudność jest okazją do nauki. Najlepsza lekcja, jakiej możemy udzie- lić naszym uczniom, to pokazanie im, jak sami się uczymy. Ósma wielka idea: Wkraczamy w cyfrowy świat, w którym znajo- mość technologii cyfrowej jest rów- nie ważna, jak czytanie i pisanie. Tak więc uczenie się o komputerach jest kluczowe dla przyszłości naszych uczniów. Ale najważniejszym ce- lem jest używanie ich TERAZ do uczenia się innych przedmiotów. 3. Kilka komentarzy do ośmiu zasad Paperta Uczenie się przez tworzenie „Uczenie się przez tworzenie” to moje polskie tłumaczenie oryginal- nego sformułowania learning by do- ing. Prawdopodobnie wiele innych osób użyłoby w tłumaczeniu innego zwrotu: „uczenie się przez działanie”, ale takie tłumaczenie nie oddałoby wiernie myśli Paperta. W moim, być może subiektywnym odczu- ciu, w naszych polskich dyskusjach, nie tylko oświatowych, dość często uwidaczniają się postawy antyinte- lektualne: mamy już dość gadania, liczy się tylko działanie. Te postawy są często uzasadnione, ponieważ znamy aż za wiele przykładów bez- produktywnego gadania. Jednak działanie też może być i często jest bezproduktywne. Papertowi nie chodzi o to, żeby uczeń coś robił, ale żeby coś sensownego tworzył, a w dodatku, żeby jego działania i ich wyniki były przedmiotem kry- tycznej analizy i dyskusji. Pisze to bardzo jasno w What is Logo? And Who Needs It? Teorie i badania Pierwszą wielką ideą jest uczenie się przez tworzenie. Uczymy się lepiej, gdy uczenie się jest elementem uprawiania (przeżywania) czegoś, co nas prawdziwie interesuje. Uczymy się najskuteczniej, gdy możemy wy- korzystać to, czego się nauczyliśmy, do zaspokojenia jakichś aktualnych potrzeb lub pragnień. robić, zaczynają się nudzić. W życiu jest zupełnie inaczej: by stworzyć coś naprawdę ważnego, musisz się na- uczyć sam gospodarować własnym czasem. To jest najtrudniejsza lekcja dla wielu uczniów. Uczymy się skuteczniej przez dzia- łanie... ale jeszcze lepiej, gdy kry- tycznie myślimy i rozmawiamy o tym, co robimy. Odnoszę słowo ‘konstrukcjonizm’ do wszystkiego, co ma związek z tworzeniem rzeczy, a szczególnie do uczenia się przez ich tworzenie. Jest to idea wychodząca bardzo daleko poza zwykłe uczenie się przez działanie. Tyle o samych terminach, ale pierw- sza idea konstrukcjonistyczna Pa- perta zawiera jeszcze jedną bardzo istotną myśl: żeby uczenie się było skuteczne to, co dziecko robi, musi mieć dla niego osobiste znaczenie, wiązać się z realizacją jego osobistych potrzeb i pragnień. Papert przywią- zuje dużą wagę do indirect teaching, czyli takiego uczenia się – nauczania, które występuje przy okazji realizacji jakichś innych potrzeb i pragnień, często jako produkt uboczny. Można to nazwać uczeniem się naturalnym. Dobrym przykładem jest uczenie się języka ojczystego od matki i innych członków najbliższej rodziny. Jest to przykład skutecznego, a jednocześ- nie jakby niezamierzonego uczenia ERITUM 4 (7) / 2007 stronie internetowej http://eurolo- go2005.oeiizk.waw.pl.